آثار فلزی هنری
دست‌ساز.

Xene Gallery در بریتانیا توسط خانواده‌ای ایرانی بنیان نهاده شد که سابقه فلزکاری ظریفش به بیش از یک قرن می‌رسد. آنچه در کارگاهی فروتنانه آغاز شد — چکش، زغال، الگوهای دست‌رسم — اکنون به یکی از معدود کارگاه‌های باقی‌مانده در جهان بدل گشته که تماماً وقف مجسمه‌سازی دست‌ساز در طلا، نقره، مس و فولاد است.

پنج نسل از هنرمندان آن انضباطی را شکل داده‌اند که امروز می‌بینید. ابزارها به ارث می‌رسند. تکنیک‌ها بر سر میز کار آموخته می‌شوند، نه از کتاب‌ها. ممکن است شاگردی جوان دو سال صرف یادگیری ترسیم تنها یک خم در مس کند تا اجازه یابد به سطحی نهایی دست بزند.

ما قالب‌ریزی نمی‌کنیم. مهر نمی‌زنیم. از CNC، لیزر، چاپ سه‌بعدی یا هیچ میان‌بُر مدرنی استفاده نمی‌کنیم. هر گلبرگ، هر پر، هر چین پارچه از ورق فلزی با دست — به‌آرامی، با شکیبایی و بی‌استثنا — بیرون کشیده می‌شود.

«طلا، مس، فولاد و نقره — در دستان هنرمندان ما چون موم نرم می‌شوند.»

صبح زود به کارگاه لندن قدم بگذارید، نخستین چیزی که خواهید شنید سکوت است — و آنگاه، تقریباً آیینی، طنین آرام و سنجیده‌ی یک چکش پلانیش. استودیو کف کارخانه نیست. تالاری دراز و کم‌نور از میزهای چوبی، کشوهای آستر شده با نمد پر از ابزار موروثی، و سینی‌های کم‌عمق زغال است که فلز را پیش از آنکه از آن خواسته شود حرکت کند، در آن گرم می‌سازند.

میزها زوج‌زوج چیده شده‌اند تا هر هنرمند روبه‌روی همکاری بنشیند. نه مدیری هست، نه خط تولید. کاردان‌ترین فرد اتاق دشوارترین برش را بر عهده می‌گیرد؛ جوان‌ترین شاگرد، چنان‌که همه آغاز کرده‌اند، آغاز می‌کند به کشیدن همان خم در مس، آن‌قدر که خم درست شود.

ما به قاعده‌ای خاموش کار می‌کنیم: هیچ‌چیز پیش از آنکه پایان یابد میز را ترک نمی‌کند. هیچ ایستگاه کنترل کیفیتی نیست، چون آن‌که اثر را ساخته همان است که مسئول آن است. اگر سه هفته از پروژه‌ای شش‌ماهه گذشته و عیبی پیدا شود، هنرمند بسا کار را تا همان نقطه باز کند و از نو آغازد، نه آنکه عیب را بپوشاند.

ابزارهای ما کهن‌اند. کهن‌ترین چکش در استفاده‌ی روزمره از پیش از جنگ جهانی دوم بازمی‌ماند. شماری از قلم‌های قلم‌زنی ما را بنیان‌گذار کارگاه آهنگری کرد و نوه‌اش بازآب‌داد. ابزار جایگزین نمی‌شود — به ارث می‌رسد، تعمیر می‌شود و دست‌به‌دست می‌گردد. وقتی هنرمندی بازنشسته می‌شود، مجموعه‌ی شخصی قلم‌هایش در کتانی روغن‌خورده پیچیده و در کشویی که نامش بر آن است نگه‌داشته می‌شود.